برنامه
پيشگيري
اوليه از
سوء مصرف
مواد در
محيطهاي
دانشگاهي
1ـ بر مبناي
بررسيهاي
انجام گرفته
(دي جونگ
و همكاران،
1998؛ آستين،
1997)، راهبرد
پيشگيري
سه بخشي (Tree-Pronged Prevention Strategy)،
كه از سه
برنامه
موفق پيشگيرانه
مبتني بر
محيط دانشگاه
(College - Based Prevention)
به دست آمده،
تأييدات
بسياري
به دست آورده
است، اين
سه برنامه
عبارتند
از:
1ـ برنامه
ادغام در
برنامه
درسي
(Curriculum infusion program)
2ـ فعاليت
رسانهاي
در زمينه
هنجاري
اجتماعي
(Social
norms
media campaign
3ـ طرح آموزش
همگنان
(Peer-education
project)
1ـ برنامة
ادغام در
برنامه
درسي
در اين
برنامه،
موضوعات
پيشگيري
از سوء مصرف
مواد و الكل
درون برنامههاي
درس، در
طيفي از
دروس ارائه شونده از
سوي دانشكدهها
گنجانده
ميشود.
خصوصاً
رشتههايي
چون روانشناسي،
جامعه شناسي،
علوم ارتباطات،
حقوق و علوم
سياسي،
تاريخ،
اقتصاد
و مديريت
كه قابليت
بهترين
براي جذب
محتواهاي
پيشگيرانه
دارند و
ميتوانند
در دروس
خود به انتقال
و ادغام
موضوعات
در زمينه
پيشگيري
از مصرف
مواد بپردازند.
براي مثال، در دانشكده علوم اجتماعي و جامعه
شناسي، طي يك يا چند هفته ميتوان از اين
موضوع بحث كرد كه چگونه هنجارهاي اجتماعي بر رفتار مصرف
مواد اثر ميگذارد يا در كلاسهاي دانشكده
حقوق، راههايي را كه مصرف مواد و الكل بهاقدامات خشونت بار ياجنايي
ميانجامـد، موضوع بحث قرار گيرد. در
نتيجه هر رشته به فراخور محتواي ويژه خود، دانشجويان را در معرض
پيامهايي در ارتباط با سوء مصرف مواد
قرار ميدهد. اين مدل بر اين فرض استوار است كه مشكلات مرتبط با سوء مصرف
مواد ناشي از بي توجهي دانشجويان نسبت به
خطرات مصرف است.
2ـ فعاليت
رسانهاي
در زمينه
هنجارهاي
اجتماعي در اين برنامه، به
منظور مبارزه با سوء فهمهاي گسترده
دانشجويان در زمينه هنجارهاي اجتماعي
مربتط با سوء مصرف مواد تلاش ميشود. هدف اصلاح
سوء فهمها است. در اين زمينه از طريق
مجلات، مقالات دانشجويي، تبليغات، سمينارهاي دانشجويي، پوستر
و بروشور، در زمينه پيشگيري از مصرف اقدام
صورت ميگيرد.
اقدامات رسانهاي در
بوفهها، كافهها و ديگر فضاهايي كه
دانشجويان در آن گردهم ميآيند، انجام
ميگيرد و تصحيح نگرش و باورهاي فرد، هدف قرار
ميگيرد.
3ـ
طرح آموزش همگنان
در اين برنامه
دانشجوياني
با شرايط
خاص (براي
مثال، ورزشكار
بودن، عضو
انجمن خاص
بودن و موفق
در تحصيل بودن انتخاب
مي شوند
و آموزش
ميگيرند
تا روي ساير
دانشجويان
خصوصاً
اعضاي انجمنهايي
كه
خود عضوي از آن هستند، برنامههاي پيشگيرانه و
حمايتي را به كار بگذارند. از جمله وظايف
اين مربيان بهداشتي، فراهمسازي زمينه براي گردهم آييهاي سالم
اجتماعي، تشكيلشبهاي فيلم، كنسرت،
كارگاههاي آموزشي با هدايت متخصصان باليني در زمينه پيشگيري از
سوء مصرف و نيز تشخيص به هنگام دانشجويان
داراي مشكل اعتياد و ارجاع آنها به مراكز خدمات بهداشتي
است. ميتوان با تدوين و اجراي اين طرح توان
عملي مداخله پيگشيرانه را افزايش داد.
اجراي همزمان سه برنامه فوق زير چتر واحد و
تحت عنوان راهبرد پيشگيري سه بخشي، گام
مؤثري در عرصه دانشگاهها
به حساب ميآيد و دانشجويان را در برابر
مخاطرات رو به افزايش سوء مصرف مصونيت
ميبخشد.
اهداف
كلي برنامه
بالا بردن
سطح دانش
دانشجويان
نسبت به
خطرات مصرف
مواد
تغيير در
نگرشهاي
دانشجويان
نسبت به
مصرف مواد
كاهش مصرف
مواد در
دانشجويان
پيشرفت
در عملكرد
تحصيلي
دانشجويان
پيشرفت
در وضعيت
جسمي، رواني،
اجتماعي
و عاطفي
كليه دانشجويان
پيشرفت
در رشد تحصيلي
و اجتماعي
كليه دانشجويان
و بالا بردن
سطح سلامت
محيط دانشگاه
و جامعهپيشرفت
در آمادگيهاي
دانشجويان
در مسير
شهروند
مناسبي
شدن و توسعه
جامعه
مدني
اهداف خاص
با
توجه به
سه مؤلفه
مندرج در
راهبرد
پيشگيرانه
سه بخشي،
اهداف خاص
را ميتوان
به قرار
زير صورت
بندي كرد:
افزايش
مشاركت
اساتيد
دانشگاه
بعنوان
هدايتكنندگان
پيشگيري
از سوء مصرف
مواد.فراهم سازي
زمينه براي
دانشجويان
جهت دريافت
آموزش دربارة
خطرات سوء
مصرف مواد
و پيشگيري
از آن.
اصلاح نظر
دانشجويان
دربارة
شيوع سوء
مصرف مواد
در دانشگاه.
افزايش
نقش حمايتي
محيط دانشگاهي
در زمينه
پرهيز و
امساك از
سوءمصرف
مواد.
افزايش
نقش رهبري
مسئولان
ورزشي،
مربيان
و دانشجويان
موفق در
پيشگيري
از سوء مصرف
موادافزايش
مشاركت
پيشگيرانه
دانشجويان
در زمينه
سوء مصرف
مواد.
افزايش نقش دانشجويان ورزشكار، دانشجويان
موفق و دناشجويان عضو انجمنهاي دانشجويي
در زمينه فراگيري از خطرات سوء مصرف و نحوه پيشگيري از
آن.
افزايش
حمايت محيطي
در زمينه
امساك از
مصرف در
ميان دانشجويان.
آماجها
1ـ ادغام
آموزشي
1-1
در اولين
سال، با
همياري
دانشكدهها،
دست كم يك
دوره درسي
با برنامه
درسي پيشگيري
از سوء مصرف
مواد اجرا
(infusion)
شود. دانشجويان
سال اول
لازم است
يك مقاله
در زمينه
پيشگيي
از سوء مصرف
مواد
ارائه كنند
2-1 در اولين سال، 50 درصد از دانشجويان در سمينار سوء مصرف
مواد در ترم اول ثبت نام كنند و 50 درصد
ديگر در ترم دوم آن.
3-1 در دومين سال،
دانشكدهها
دومين دوره
درسي را
به موضوعات
پيشگيري
به اجرا
گذارند.
2ـ فعاليتهاي
رسانهاي
1-2 دو سر مقاله
از مجله
دانشجويي
در هر ترم
تحصيلي
به موضوعات
پيشگيري
از سوء مصرف
مواد اختصاص
يابد.
2-2 دو مقاله از
مجله دانشجويي
در هر ترم
تحصيلي
به موضوعات
پيشگيري
از سوء
مصرف مواد
اختصاص
يابد.
3-2 در هر ترم تحصيلي 10 صفحه از صفحات آگهي مجلات دانشجويي به
تبليغ پيشگيري از سوء مصرف اختصاص يابد.
4-2 نصب پوسترهايي در زمينه پيشگيري از سوء مصرف مواد در هر
طبقه خوابگاهها و مكانهايي كه دانشجويان
در آن گردهم ميآيند.
5-2 آموزش به درصدي از دانشجويان تا مسابقات آموزشي را در زمينه
موضوعات پيشگيري در سراسر سال تحصيلي به اجرا درآورند.
6-2 اجراي 5 مسابقه
آموزشي
در ترم تحصيلي
در محيطهايي
كه دانشجويان
گردهم
ميآيند.
3ـ آموزش
همگنان
1-3 آموزش
درصدي از
دانشجويان
(به نسبت
1 به 20) در محيط
خوابگاهها
به عنوان
مربي بهداشتي
همگنان.
2-3 آموزش دست
كم 5 دانشجوي
زن ورزشكار
و 2 مربي
ورزشي در
فضاي ورزشي
دانشگاه.
3-3 اجراي دست كم دو كارگاه آموزشي پيشگيرانه از سوء مصرف مواد
با تيمهاي ورزشي و دو كارگاه آموزشي در ميان انجمنهاي دانشجويي يا خوابگاههاي دانشجويي در ترم
تحصيلي.
4-3 حمايت
و فراهم
سازي زمينه
براي گردهمآيي
سالم اجتماعي
در سال،
در هر گردهمآيي
سالم دست
كم 50 دانشجو
لازم است
شركت داشته
باشند.
راهكار
و روش
در ابتدا برنامه لازم است دانشكدهها و
رشتههايي كه در ترم آتي در دورههاي درسي
خود، موضوع پيشگيري از مواد را ادغام ميكنند مشخص شوند و با
همياري رياست
دانشكدهها معاونتهاي آموزشي و دانشجويي
فرهنگي و اساتيد درباره تعداد جلسات و
محتواي مواد آموزشي اجماع صورت گيرد.
در ترم اول و دوم سال تحصيلي، دانشكدههاي
مختلف دو سمينار در زمينه پيشگيري از مواد
اجرا كنند و دانشجويان جديدالورود به نسبت مساوي در يكي از
دو سمينار ثبت نام كنند.
در ترم اول و دوم سال تحصيلي، دو سرمقاله
و دو مقاله در مجلات دانشجويي به موضوع
پيشگيري از مواد اختصاص يابد و در سطح وسيع توزيع گردد.
در طول سال تحصيلي، از طريق تهيه پوستر،
بروشور، و... تبليغات وسيع در زمينه مضووع
پيشگيري از مواد صورت گيرد.
در هر دانشكده
به كمك انجمنهاي
خود جوش
دانشجويي،
درصدي از
دانشجويان
در زمينه
اجراي مسابقات
آموزشي در زمينه پيشگيري از سوء مصرف مواد
در ترم اول سال آموزش ديده و در دو ترم
تحصيلي 10 مسابقه آموزشي با جوايز به اجرا درآيد.
در ترم نخست
سال تحصيي
بر مبناي
سوابق تحصيلي
دانشجويان
سال دوم
يا سوم تحصيلي
دانشجوياني
به نسبت
1 به 20 انتخاب
و مورد آموزش
قرار گيرند.
(بعنوان مربي بهداشتي همگن) و زير نظر
مركز مشاوره به ارائه خدمات (برگزاري كارگاهها، گردهم
آييهاي سالم، ارجاع به هنگام، حمايت،
توزيع اطلاعات و..." مي پردازند. روند شكل گرفته در سال اول در سالهاي آتي
تكرار ميشود. |
