|
بررسی
برخی از نظریه ها در زمینه مصرف مواد
مولف :
دکتر فرهاد طارمیان
مقدمه
سوء
مصرف
مشروبات
الکلی
و
مواد
مخدر
در
دوره
نوجواني
و
اوايل
بزرگسالي
هنوز
هميكي
از
مهمترين
مشكلات
بهداشت
عمومي
جوامع
است
)آدامز،
بلانكن،فرگوسن
و
كپثتاين،
1990
;
به
نقل
از
هاوكينز
و
همكاران،
1992
(
. آثار
وعواقب
سوءمصرف
مواد
در
سطوح
فردي
و
اجتماعي
مطرح
ميشود;
كاهشانگيزهها،
آسيبهاي
تفكري
و
شناختي،
اختلالات
خلقي
و
بالا
رفتن
احتمالآسيبهاي
بدني
و
حتي
مرگ
نمونههايي
هستند
از
آثار
فردي
مصرف
مواد
و
درسطح
اجتماعي
نيز،
بزهكاري،
شكستهاي
تحصيلي،
آشفتگي
در
روابط
بينفردي
از
جمله
پيآمدهاي
آن
می باشند.
اعتياد
به
مواد
مخدر
نقش
عمدهاي
در
ابتلا به
بسياري
از
بيماريها نظير
ايدز
و
اختلالات
عروق
كرونريقلب
دارد
)هاوكينز
و
همكاران، 1992.
(
معمولا
نوجوان
پيش
از
آن
كه
به
مواد
مخدر، وابسته
گردد،
يك
روندآزمايشي
و
تجربي
را
در
مصرف
مواد
طي
ميكند
كه
در
طول
آن،
مصرف
ماده هنوز
بخشي
از
زندگي
او
را
به
خود
اختصاص
نداده
است
.
به
اين
روند، اصطلاحا
مصرف
آزمايشي
یا
تفنني
مواد
(جهت
اختصار
در
سراسر
اين قسمت
ازسه
حروف
م.ا.م
استفاده
خواهد
شد)
ميگويند(كلايتون
، 1992;
به
نقلاز
طارمیان ،1378).
پژوهشهاي
گوناگون
به
روشن
كردن
تكههاي
گم
شده
اين
معمايپيچيده
يعني
عوامل
خطر
و
زمينهساز
سوءمصرف
مواد
و
وابستگي
به
آنها،كمك
نمودهاند.
نظريه
پردازان
علوم
تربيتي،
بهداشتي
و
روانشناختي
با
طرح
نظريههايمتفاوت
هر
يك
سعي
نمودهاند
كه
ارتباطي
منطقي
و
پايا
را
ميان
عوامل
فوق برقرار
نمايند،
به
همين
منظور
در
ادامه
به
چند
نظريه
عمده
كه
زيربنا
و
اساسطرح
چند
برنامه
پيشگيري
بودهاند،
اشاره
ميشود:
1
-
نظريههاي
شناختي
ـ
عاطفي
2 -
نظريههاي
يادگيري
اجتماعي
مصرف
آزمايشي
مواد
3ـ
نظريههاي
تعهد
به
رسوم
و
قواعد
و
تعلق
اجتماعي
4-
نظريههايي
كه
بر
ويژگيهاي
دروني
افراد
تأكيد
دارند
5ـ
نظريههايي
كه
به
عوامل
شناختيـ
عاطفي،
يادگيري،
تعهد
و دلبستگي
و
ويژگيهاي
درون
فردي
به
طور
يكپارچه
مينگرند
|
